Pozwólmy dzieciom wyjść poza schematy - myślenie elastyczne
Praca z dziećmi stwarza wiele wyzwań. Niekiedy rozwiązanie przychodzi szybko, ale są sytuacje trudne, które wymagają wiedzy książkowej, wiedzy opartej na badaniach.
Myślenie analityczne i elastyczne
Podstawą edukacji szkolnej jest myślenie analityczne. Współczesne społeczeństwo bardzo ceni je, gdyż wspaniale nadaje się do analizy podstawowych problemów życiowych. Ten model myślenia jest oceniany za pomocą testów IQ i wszelkiego rodzaju egzaminów szkolnych. Jednocześnie jest preferowany u przyszłych pracowników. Pamiętajmy, że myślenie analityczne przebiega zgodnie ze sztywnymi, logicznymi regułami.
Zgadzam się z autorką, że nie sprawdza się ono w obliczu zmian i nowych wyzwań. Dziś mamy dostęp do wielu różnych możliwości, ale z drugiej strony co chwilę musimy rozwiązywać problemy i podejmować decyzje. Musimy dostosować sposób myślenia do tempa naszych czasów. W takich sytuacjach dobre jest myślenie elastyczne, które w dużym stopniu podlega oddziaływaniu emocji. Sprawdza się gdy musimy połączyć wiele informacji, rozwiązywać zagadki i szukać nowych metod rozwiązywania trudnych problemów. W tym momencie uwzględniamy pomysły nietypowe, wspomagamy kreatywność (która również wymaga myślenia analitycznego, aby rozwijać nowe pomysły). Na każdym kroku spotykamy wynalazki cywilizacyjne umysłów elastycznych.
Spodobało mi się określenie autora, że myślenie to generowanie pomysłów. Uwielbiam dzieci i ludzi pełnych pomysłów.
Gdy zrozumiemy istotę procesów myślenia elastycznego, musimy nauczyć się je w pełni wykorzystywać, kontrolować, a także nimi manipulować.
Uważność i wyciszenie organizmu drogą do sukcesu
Bardzo ważną rolę w tym procesie odgrywa uważność. Człowiek uważny ma pełną świadomość wszystkich bodźców a także swoich odczuć i myśli. Jak możemy wzmacniać uważność?
- Ćwiczenie na wyciszenie i poznanie własnego ciała.
- Ćwiczenie na wyciszenie i poznanie własnych myśli.
-Ćwiczenie na świadome jedzenie.
Wiele innych ćwiczeń i ich opisy możemy znaleźć w Internecie. Z badań wynika że musimy je wykonywać od trzech do sześciu razy w tygodniu i już po miesiącu zauważymy zmiany. Wykorzystajmy te metody wyciszenia, odpoczynku u dzieci. Wiem, że to może być trudne ale spróbujmy. Ja często stosuję elementy wyciszenia podczas zabaw na dywanie. Zawsze znajdzie się dziecko, któremu trudno jest wytrzymać na początku, ale po kilku treningach udaje się:)
Nagroda drogą do działania
Nagroda zachęca nas do myślenia nad osiąganiem celu i podejmowaniem na tej podstawie konkretnych działań.
Mówiąc dziecku, że gdy codziennie poświęci na naukę np. pół godziny to mógłby dostawać bardzo dobre oceny. "A dlaczego miałby tego chcieć?". Dziecku może w tym momencie brakować motywacji. To układ nagrody stanowi źródło motywacji. Dążenie do celu i motywacja to jeden z głównych czynników sukcesu. Psycholodzy nazywają to determinacją. Zdeterminowane dziecko będzie konsekwentnie pracować nad rozpoczętym zadaniem. Nie straci motywacji jeśli nawet nastąpi problem. Jego elastyczny mózg sformułuje pomysł, dzięki któremu uda się rozwiązać problem.
W wielu szkołach nauczanie matematyki na poziomie podstawowym polega na bezmyślnym wykonywaniu zadań czyli korzystaniu z gotowych algorytmów. Natomiast dzieci uwielbiają wyzwania myślowe tj. gry w szachy, karty, puzzle, krzyżówki, łamigłówki... Każda z tych aktywności wymaga rozwiązania problemów dlatego jest atrakcyjniejsza. Wszyscy dobrze znamy widok uśmiechniętego dziecka, który ma świadomość, że jest na dobrej drodze do rozwiązania problemu.
Dzieci ADHD a dzieci uzdolnione.
Na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku Bonnie Cramond, pionierka w dziedzinie psychologii edukacyjnej z Georgi, zwróciła uwagę na coraz częściej pojawiające się zaburzenia niedoboru uwagi i nadpobudliwości (ADHD). Badane dzieci z ADHD i dzieci przejawiające niezwykłe talenty posiadają bardzo podobne cechy. A mianowicie łatwo się dekoncentrują i wykazują niezaspokojoną potrzebę aktywności. Badaczka jako pierwsza postanowiła zbadać czy ADHD ma korzystny wpływ na procesy myślowe. Zbadała dzieci utalentowane czy posiadają cechy ADHD a dzieci zdiagnozowane ADHD czy posiadają cechy dzieci utalentowanych. Wyniki potwierdziły wstępną tezę.
Zawsze intrygowały mnie tzw. "trudne" przypadki. Zgadzam się z badaniami B.Cramond. Dzieci nadmiernie aktywne i uzdolnione są trudne dla rodziców i dla nauczycieli, ale mają ogromny potencjał. Jeśli tylko dobrze go wykorzystamy efekty mogą być spektakularne. Są to dzieci niezwykłe i bardzo wrażliwe. Wymagają od nas mnóstwo pracy ale zostają w pamięci na długo. Są wspaniałym doświadczeniem pedagogicznym a dla rodzica powinny być dumą. Często zdarza się, że rodzice naciskają, aby ich dziecko miało wystawioną diagnozę ADHD. Myślą, że to zakończy problem ich i dziecka. Diagnoza to tylko papier. Mądry pedagog i kochający rodzic nie potrzebuje go. Planuje pracę z dzieckiem dostosowując się do jego indywidualnych potrzeb. Docenia proste procesy myślowe dziecka prowadzące do powstania "drobnych pomysłów" bądź do podjęcia nieudanych prób. Według badań dzieci z wiekiem na ogół z nadpobudliwości wyrastają.
Proces czytania
Dziecko widzi napis "mama". Na siatkówce powstaje obraz przedstawiający litery.To jednak tylko odwzorowanie linii, które tworzą litery.Wyraz nabierze znaczenia dopiero gdy informacja zostanie przekazana z siatkówki do kory wzrokowej, a następnie do kory skojarzeniowej, która rozpozna przedmiot jako znak, a następnie rozpozna litery i konkretne słowo. To dopiero początek. Następnie obraz trafia do innych ośrodków skojarzeniowych, w których słowu temu zostanie nadane konkretne znaczenie- z uwzględnieniem zabarwienia emocjonalnego oraz osobistych wspomnień i doświadczeń. Z tego powodu trzy czwarte neuronów mózgowych znajduje się w korze skojarzeniowej. To za sprawą neuronów skojarzeniowych możemy myśleć i formułować pomysły. To one odpowiadają za kształtowanie się naszych poglądów, to one odróżniają nas od siebie. To nas wyróżnia wśród innych ssaków i jest piękne.
Myślenie nieszablonowe
Często by rozwiązać zadanie, problem musimy wyjść poza wyznaczone ramy- potrzebujemy myślenia nieszablonowego. Potrafimy doskonale radzić sobie z sytuacjami które dobrze znamy, ale w innym przypadku mamy problem. Aby sformułować oryginalne myśli, trzeba się otworzyć na swobodny przepływ pomysłów. Nie blokujmy więc nieszablonowych pomysłów naszych dzieci i naszych uczniów. Wyróżniają się one zdolnością do elastycznego myślenia dlatego, że nie zostały jeszcze poddane oddziaływaniu kultury i nie mają doświadczeń życiowych. Dziecko nie odrzuca żadnych pomysłów. W mózgu dziecka najpierw rozwijają się ośrodki odpowiedzialne za podstawowe funkcje (motoryka sensoryka). Następnie orientacja w przestrzeni i posługiwanie się mową. Dopiero później struktury zarządcze, czyli płaty czołowe. Wraz z dojrzewaniem dziecko wyzbywa się spontaniczności i nieprzewidywalności a zdolność elastycznego myślenia się zmniejsza.
Nie da się bezpośrednio porównać stylów myślenia niezbędnych do osiągnięcia sukcesu. Istnieją jednak cechy wspólne. Geniusz potrzebuje jednocześnie rygorystycznego myślenia analitycznego, jak i twórczego myślenia elastycznego.
Mózg jest wspaniały. Potrafi przetwarzać informacje i rozwiązywać problemy. Jego zdolności analityczne sprawiają, że radzimy sobie z wyzwaniami współczesnego świata. Aby odnieść sukces w dzisiejszym życiu, należy doskonalić od najmłodszych lat te zdolności.
W książce "Elastyczny mózg"autor wyjaśnia szereg właściwości mózgu na podstawie badań. Analizuje historię rozwoju cywilizacji w aspekcie możliwości myślenia oddolnego i odgórnego. Opisuje poszczególne systemy i procesy odpowiedzialne za elastyczne myślenie. Przedstawia możliwości kształtowania i dopracowywania tych procesów. Zachęcam do przeczytania:)
Każdy z nas może zrobić wiele, aby zacząć myśleć bardziej elastycznie i nauczyć tego swoje dzieci lub swoich uczniów.
Książka dostępna jest w podstawowym abonamencie Legimi i tam ją też przeczytałam. Uwielbiam książki w formie papierowej ich zapach, jednak od ponad roku korzystam z aplikacji Legimi, ponieważ mogę czytać książki w każdym miejscu. Jest to praktyczne rozwiązanie.
Jeśli podoba Ci się moja forma przedstawiania ciekawych pozycji książkowych, skomentuj:)
Jagoda Babicz
